فرض کنید می‌خواهید بیت‌کوین بخرید. قیمت را در نمودار صرافی می‌بینید و دکمه خرید اسپات را می‌زنید. آیا خریدتان دقیقا با همان قیمت انجام می‌شود؟ بعد از معامله چه دارایی‌ای دارید و اگر بخواهید آن را بفروشید، چقدر پول دریافت می‌کنید؟
برای پاسخ به پرسش «بازار اسپات چیست» باید چیزی بیشتر از تعریف معامله نقدی بدانید. قیمت اجرای سفارش، کارمزد خرید و فروش و محل نگهداری دارایی هم روی نتیجه تصمیم شما اثر دارند. در ادامه، مسیر خرید اسپات را با مثال بررسی می‌کنیم و تفاوت آن را با فیوچرز، مارجین و خرید آسان توضیح می‌دهیم.
بازار اسپات چیست و دقیقا چه چیزی معامله می‌شود؟
بازار اسپات یا بازار نقدی جایی است که دارایی با نرخ جاری خرید و فروش می‌شود و قرار است پول و دارایی در چرخه تسویه متعارف همان بازار مبادله شوند. در معاملات اسپات ارز دیجیتال، خود رمزارز را می‌خرید، نه قراردادی که ارزشش فقط به تغییرات قیمت آن وابسته باشد. این بازار را Spot Market یا Cash Market هم می‌نامند.
وقتی در بازار اسپات بیت‌کوین می‌خرید، پس از تکمیل معامله، مقدار خریداری‌شده به موجودی شما اضافه می‌شود. اگر قیمت بیت‌کوین بالا برود، ارزش دارایی بیشتر می‌شود و اگر افت کند، ارزش آن پایین می‌آید. می‌توانید دارایی را نگه دارید، بفروشید یا اگر برداشت امکان‌پذیر باشد، آن را به کیف پول دیگری انتقال دهید. البته موجودی در حساب صرافی با کنترل مستقیم کلید خصوصی یکسان نیست.
«فوری» بودن معامله نقدی هم به معنی انتقال نهایی پول و رمزارز در همان ثانیه نیست. در بسیاری از صرافی‌های ارز دیجیتال، پس از تکمیل سفارش فقط موجودی داخلی حساب خریدار و فروشنده تغییر می‌کند. برداشت رمزارز به کیف پول شخصی مرحله جداگانه‌ای است و ممکن است زمان و هزینه خودش را داشته باشد. اگر هدفتان انتقال دارایی است، باید پیش از خرید، شرایط برداشت را هم ببینید.
اسپات فقط مخصوص رمزارز نیست. یک شرکت واردکننده می‌تواند ارز مورد نیاز فاکتور خود را در بازار نقدی تهیه کند. معاملات نقدی طلا، کالا، سهام و ارز خارجی هم در این گروه قرار می‌گیرند، ولی زمان تسویه آن‌ها یکسان نیست. برای نمونه، چرخه استاندارد تسویه بسیاری از معاملات سهام آمریکا از ۲۸ مه ۲۰۲۴ یک روز کاری پس از معامله یا T+1 است. در بسیاری از معاملات نقدی ارز خارجی نیز تاریخ ارزش دو روز کاری پس از معامله تعیین می‌شود. برای بررسی تغییر رسمی چرخه تسویه سهام آمریکا، توضیحات کمیسیون بورس و اوراق بهادار درباره تسویه T+1 در بازار سهام آمریکا را ببینید.
پس هنگام مقایسه بازارها، زمان انجام معامله را با زمان تسویه اشتباه نگیرید. قیمت اسپات همچنین یکی از نرخ‌های مرجع برای مقایسه با قراردادهای آتی و بعضی ابزارهای مشتقه است. دلایل اختلاف این قیمت‌ها به نوع دارایی و قرارداد بستگی دارد.
تفاوت قیمت اسپات با قیمت سفارش چیست؟
قیمت روی نمودار لزوما قیمت خرید یا فروش شما نیست. ممکن است آخرین معامله در یک نرخ انجام شده باشد، اما برای خرید مقدار موردنظرتان، فروشندگان قیمت دیگری پیشنهاد کرده باشند.
در صفحه معاملات سه قیمت را از هم جدا کنید.
- قیمت آخرین معامله همان نرخی است که اغلب در نمودار نمایش داده می‌شود.
- بالاترین قیمت پیشنهادی خریداران در دفتر سفارش Bid نام دارد.
- پایین‌ترین قیمت پیشنهادی فروشندگان در دفتر سفارش Ask نام دارد.
فاصله Bid و Ask را اسپرد می‌گویند. این فاصله در کنار کارمزد، روی هزینه ورود یا خروج از معامله اثر می‌گذارد.
در جفت‌ارز BTC/USDT، بیت‌کوین دارایی پایه و تتر دارایی قیمت‌گذاری است. اگر هر بیت‌کوین ۵۰٬۰۰۰ تتر قیمت داشته باشد، خرید ۰٫۰۲ بیت‌کوین با همین نرخ، پیش از هزینه‌ها، برابر با ۱٬۰۰۰ تتر می‌شود. اما سفارش ممکن است با قیمت‌های متفاوتی تکمیل شود.
دفتر سفارش چگونه روی قیمت خرید شما اثر می‌گذارد؟
دفتر سفارش یا Order Book نشان می‌دهد خریداران و فروشندگان چه مقدار دارایی را در چه قیمت‌هایی برای معامله گذاشته‌اند. برای اینکه بتوانید این اطلاعات را روی صفحه معامله بخوانید، آشنایی با اوردربوک و نحوه خواندن سفارش‌های خرید و فروش کمک‌کننده است.
فرض کنید آخرین قیمت بیت‌کوین در نمودار ۵۰٬۰۰۰ تتر باشد، اما پیشنهادهای فروش موجود به این صورت باشند.
| مقدار بیت‌کوین | قیمت پیشنهادی فروش |
|---|---|
| ۰٫۰۱ بیت‌کوین | ۵۰٬۰۱۰ تتر |
| ۰٫۰۱ بیت‌کوین | ۵۰٬۰۶۰ تتر |
این اعداد آموزشی هستند و قیمت واقعی بازار را نشان نمی‌دهند. اگر سفارش مارکت برای خرید ۰٫۰۲ بیت‌کوین ثبت کنید و سفارش تازه‌ای وارد نشود، نیمی از خرید در قیمت اول و نیم دیگر در قیمت دوم اجرا خواهد شد.
در این مثال، میانگین قیمت خرید ۵۰٬۰۳۵ تتر و مبلغ معامله ۱٬۰۰۰٫۷ تتر است. با فرض کارمزد ۰٫۱ درصدی که جداگانه به تتر پرداخت می‌شود، مجموع هزینه به حدود ۱٬۰۰۱٫۷ تتر می‌رسد. در نتیجه، قیمت موثر خرید هر بیت‌کوین حدود ۵۰٬۰۸۵ تتر خواهد بود، نه ۵۰٬۰۰۰ تتری که روی نمودار دیده بودید.
اختلاف قیمت مورد انتظار با میانگین قیمت واقعی اجرا را اسلیپیج یا Slippage می‌نامند. هرچه مقدار سفارش در مقایسه با حجم موجود در قیمت‌های نزدیک بزرگ‌تر باشد، توجه به این اختلاف برایتان مهم‌تر می‌شود. پس اگر قصد خرید یا فروش مقدار زیادی دارید، فقط آخرین قیمت را نبینید و عمق دفتر سفارش را هم بررسی کنید. برای درک بهتر اینکه اسلیپیج چیست و چگونه می‌توان آن را کاهش داد، راهنمای لغزش قیمت در معاملات را بخوانید.
حجم معاملات گذشته با مقدار سفارش‌های موجود در همین لحظه فرق دارد. ممکن است یک جفت‌ارز طی روز پرمعامله باشد، اما هنگام ثبت سفارش شما نقدینگی کافی نزدیک قیمت فعلی نداشته باشد. بازارسازها با ثبت پیشنهاد خرید و فروش به تامین نقدینگی کمک می‌کنند، ولی تضمینی برای اجرای یک سفارش بزرگ با قیمت ثابت نمی‌دهند. به همین دلیل قیمت یک رمزارز در صرافی‌های مختلف هم می‌تواند کمی متفاوت باشد. برای اینکه حجم معاملات را با عمق بازار اشتباه نگیرید، معیارهای سنجش نقدینگی صرافی ارز دیجیتال را بررسی کنید.
ثبت سفارش به معنی انجام معامله نیست. سفارش لیمیت ممکن است ساعت‌ها باز بماند، بخشی از آن اجرا شود یا اصلا خریدار یا فروشنده مناسبی پیدا نکند. برای فهمیدن اینکه واقعا چه مقدار معامله کرده‌اید، وضعیت اجرای سفارش را ببینید، نه فقط پیام ثبت آن را.
انواع بازار اسپات و محل انجام معامله
معامله اسپات ممکن است در صرافی متمرکز، صرافی غیرمتمرکز یا با توافق مستقیم انجام شود. تفاوت این روش‌ها در شیوه اجرای سفارش، نگهداری دارایی و مسیولیت‌های شماست. برای اینکه بدانید کدام ساختار با نیاز شما سازگارتر است، تفاوت صرافی متمرکز و غیرمتمرکز در کنترل دارایی و اجرای سفارش را بررسی کنید.
| محل معامله | شیوه انجام معامله | چه چیزی را باید بررسی کنید؟ |
|---|---|---|
| صرافی متمرکز CEX | سامانه صرافی سفارش‌ها را تطبیق می‌دهد و دارایی را در حساب کاربری ثبت می‌کند | امنیت حساب، ریسک نگهداری نزد صرافی و امکان برداشت |
| صرافی غیرمتمرکز DEX | مبادله با قرارداد هوشمند و از طریق دفتر سفارش یا استخر نقدینگی انجام می‌شود | شبکه، کارمزد تراکنش، نقدینگی و ریسک قرارداد هوشمند |
| معامله خارج از بورس OTC | معامله با توافق مستقیم یا از مسیر میز معاملاتی و واسطه انجام می‌شود | اعتبار طرف مقابل، نرخ پیشنهادی و شیوه تسویه |
| معامله همتابه‌همتا P2P | خریدار و فروشنده با هم توافق می‌کنند و گاهی سامانه واسط وجه را موقت نگه می‌دارد | شرایط آزادسازی وجه، اعتبار طرف مقابل و حل اختلاف |
تفاوت معامله OTC و P2P در عمل چیست؟
در OTC ممکن است با یک میز معاملاتی یا واسطه درباره نرخ و تسویه توافق کنید. در P2P معامله بین خریدار و فروشنده انجام می‌شود و پلتفرم می‌تواند به هماهنگی پرداخت کمک کند. این دو روش یکسان نیستند.
در بعضی معاملات همتابه‌همتا، سازوکار نگهداری امانی وجه یا Escrow به هماهنگی پرداخت و تحویل کمک می‌کند، اما خطر تقلب یا اختلاف را از بین نمی‌برد. پیش از پرداخت باید بدانید طرف معامله چه کسی است، قیمت چگونه تعیین شده و دارایی با چه شرایطی تحویل می‌شود.
همچنین مشاهده واژه Spot کنار یک نماد، به‌تنهایی تضمین نمی‌کند مالک مستقیم دارایی پایه شده‌اید یا می‌توانید آن را برداشت کنید. برای مثال، معامله یک جفت‌ارز در حساب CFD لزوما به معنی دریافت واقعی ارز خارجی نیست. باید ماهیت همان محصول را بررسی کنید.
معامله اسپات ارز دیجیتال چگونه انجام می‌شود؟
برای یک خرید اسپات بدون اهرم، ابتدا دارایی و جفت‌ارز را انتخاب می‌کنید، سپس موجودی مناسب فراهم می‌کنید و سفارش را ثبت می‌کنید. نتیجه خرید فقط بعد از بررسی مقدار اجراشده و کارمزد روشن می‌شود. اگر می‌خواهید همین مسیر را در ال بانک دنبال کنید، آموزش معاملات اسپات در ال بانک مراحل کار با بازار نقدی این صرافی را نشان می‌دهد.
مرحله اول. انتخاب صرافی و بررسی شرایط حساب
قبل از واریز پول ببینید صرافی با توجه به محل زندگی‌تان چه شرایطی برای ثبت‌نام، احراز هویت، واریز و برداشت دارد. فعال بودن صفحه معامله به این معنی نیست که تمام خدمات آن برای حساب شما هم در دسترس است. اگر می‌خواهید بعد از خرید رمزارز را انتقال دهید، امکان برداشت را از همین ابتدا بررسی کنید. در صورتی که قصد استفاده از این صرافی را دارید، راهنمای ثبت نام در ال بانک را پیش از ساخت حساب بخوانید و شرایط خدمات قابل‌دسترسی را بررسی کنید.
مرحله دوم. شارژ موجودی مناسب برای خرید
در جفت BTC/USDT با تتر بیت‌کوین می‌خرید. پس باید موجودی قابل استفاده تتر داشته باشید. موجودی کل حساب ممکن است با موجودی قابل معامله فرق کند، چون بخشی از دارایی در سفارش‌های باز رزرو شده است.
مرحله سوم. انتخاب جفت‌ارز و بازار درست
مطمین شوید در بخش Spot بدون اهرم هستید و جفت‌ارز را درست انتخاب کرده‌اید. BTC/USDT با BTC/IRT تفاوت دارد. در بازار اول قیمت بر حسب تتر است و در پلتفرم‌هایی که IRT را نماد تومان قرار داده‌اند، قیمت بازار دوم با تومان بیان می‌شود.
ممکن است قیمت تتری بیت‌کوین تغییر نکند ولی نرخ تتر به تومان عوض شود و قیمت تومانی بیت‌کوین هم تغییر کند. اگر بین خرید تتری و تومانی مردد هستید، مبلغ نهایی و مقدار بیت‌کوین دریافتی را پس از هزینه تبدیل و معامله مقایسه کنید.
مرحله چهارم. انتخاب نوع سفارش
اگر تکمیل سریع سفارش برایتان مهم‌تر است، سفارش مارکت با قیمت‌های موجود بازار معامله می‌کند. اگر می‌خواهید سقف قیمت خرید را تعیین کنید، لیمیت مناسب این هدف است، اما ممکن است اجرا نشود. پیش از تایید، مقدار دارایی، مبلغ سفارش، کارمزد و در صورت نمایش، برآورد قیمت اجرا را بررسی کنید.
مرحله پنجم. بررسی نتیجه سفارش
بعد از ثبت، تاریخچه معاملات و سفارش‌های باز را ببینید. مقدار خریداری‌شده ممکن است کمتر از مقدار سفارش اولیه باشد. اگر سفارش کامل نشده، پیش از ثبت سفارش تازه درباره لغو، اصلاح یا باقی گذاشتن بخش اجرا نشده تصمیم بگیرید تا ناخواسته دو سفارش فعال برای یک خرید نداشته باشید. برای مشاهده تاریخچه سفارش‌ها در حساب این صرافی، ابتدا مراحل ورود به ال بانک را دنبال کنید و سپس بخش سفارش‌های باز را ببینید.
مرحله ششم. تصمیم درباره محل نگهداری دارایی
اگر رمزارز را در حساب صرافی نگه دارید، دسترسی و برداشت آن به خدمات صرافی وابسته است. در کیف پولی که کلید خصوصی را خودتان کنترل می‌کنید، مسیولیت محافظت از کلید و عبارت بازیابی بر عهده شماست. اگر تصمیم به انتقال دارید، آدرس مقصد، شبکه و هزینه برداشت را بررسی کنید.
مارکت، لیمیت و استاپ چه تفاوتی دارند؟
انتخاب نوع سفارش تعیین می‌کند سرعت اجرا برایتان اولویت دارد یا کنترل قیمت. هر انتخاب محدودیت خودش را دارد. اگر بین این دو اولویت مردد هستید، بررسی تفاوت سفارش مارکت و لیمیت به انتخاب روش مناسب‌تر کمک می‌کند.
| نوع سفارش | چه کاری انجام می‌دهد؟ | کاربرد | محدودیت |
|---|---|---|---|
| Market یا بازار | با قیمت‌های موجود سمت مقابل معامله می‌کند | زمانی که تکمیل سریع‌تر مهم‌تر از تعیین قیمت مشخص است | قیمت نهایی می‌تواند با نمودار تفاوت داشته باشد |
| Limit یا محدود | بالاترین قیمت قابل قبول خرید یا پایین‌ترین قیمت قابل قبول فروش را تعیین می‌کنید | زمانی که نمی‌خواهید از محدوده قیمت تعیین‌شده عبور کنید | تکمیل سفارش تضمین نمی‌شود |
| Stop یا شرطی | با رسیدن قیمت به سطح تعیین‌شده، سفارش فعال می‌شود | زمانی که می‌خواهید فعال‌شدن سفارش به شرط قیمتی وابسته باشد | فعال‌شدن به معنی اجرا در قیمت دلخواه نیست |
هر سفارش لیمیت لزوما کارمزد Maker ندارد. اگر بلافاصله با سفارش موجود طرف مقابل تطبیق یابد، ممکن است نقدینگی بردارد و کارمزد Taker داشته باشد. گزینه Post Only، در صورت ارایه توسط صرافی، برای جلوگیری از ثبت سفارش لیمیتی به کار می‌رود که بلافاصله نقدینگی برمی‌دارد. نحوه رد یا لغو چنین سفارشی به قوانین همان بازار بستگی دارد. برای اینکه بدانید کارمزد یک سفارش بر چه مبنایی محاسبه می‌شود، نقش سفارش میکر و تیکر در معاملات ارز دیجیتال را بشناسید.
بعضی پلتفرم‌ها سفارش‌های Stop-Limit، OCO یا Trailing Stop هم دارند. پیش از استفاده باید ببینید فعال‌شدن و اجرای هرکدام در همان صرافی چگونه است. برای شناخت تعریف پایه سفارش‌های مارکت، لیمیت و استاپ در بازار اوراق بهادار، توضیحات رسمی انواع سفارش‌های معاملاتی در Investor.gov مرجع مفیدی است.
خرید آسان و تبدیل فوری چه تفاوتی با اسپات حرفه‌ای دارد؟
در خرید آسان یا تبدیل فوری، قیمت پیشنهادی را می‌بینید و در زمان اعتبار آن تایید می‌کنید. در بازار اسپات حرفه‌ای، خودتان نوع سفارش را تعیین می‌کنید و نتیجه معامله به سفارش‌های موجود بستگی دارد.
اگر فقط می‌خواهید مقدار مشخصی رمزارز بخرید و با دفتر سفارش آشنا نیستید، خرید آسان ممکن است مسیر ساده‌تری باشد. اگر کنترل بیشتری بر قیمت سفارش می‌خواهید، بازار حرفه‌ای امکانات مناسب‌تری برای سفارش‌گذاری دارد. هیچ‌کدام صرفا به خاطر نامشان ارزان‌تر نیستند.
قیمت خرید آسان می‌تواند اسپرد و هزینه‌های خودش را در بر داشته باشد. در بازار حرفه‌ای نیز کارمزد، اختلاف قیمت خرید و فروش و قیمت اجرا بر مبلغ نهایی اثر می‌گذارد. برای مقایسه، فرض کنید در یک زمان و با یک مبلغ یکسان از هر دو مسیر خرید می‌کنید. ببینید پس از تمام هزینه‌ها در کدام مسیر مقدار بیشتری از همان رمزارز می‌گیرید. البته همه صرافی‌ها هر دو روش را به شکل یکسان ارایه نمی‌کنند. برای مقایسه هزینه نهایی، راهنمای کارمزد صرافی ارز دیجیتال کمک می‌کند هزینه معامله و انتقال را جداگانه حساب کنید.
چرا سفارش لیمیت من اجرا نشده است؟
رسیدن آخرین قیمت نمودار به نرخ سفارش شما لزوما به معنی رسیدن نوبت سفارش یا وجود حجم کافی در سمت مقابل نیست.
فرض کنید یک سفارش لیمیت GTC برای خرید ۱ واحد دارایی ثبت کرده‌اید، اما فقط ۰٫۳۵ واحد آن معامله شده است. هنوز ۰٫۶۵ واحد تکمیل نشده و ممکن است باز بماند. اگر تنها پیام ثبت موفق سفارش را ببینید، شاید تصور کنید کل دارایی را خریده‌اید.
قیمت ثبت‌شده، مقدار اجراشده، موجودی رزرو شده و تاریخچه سفارش را بررسی کنید. سپس تصمیم بگیرید سفارش باقی بماند یا بخش اجرا نشده را اصلاح یا لغو کنید.
سود و زیان اسپات چگونه محاسبه می‌شود؟
سود و زیان خرید نقدی بدون وام به تغییر ارزش دارایی وابسته است، اما افزایش قیمت روی نمودار لزوما برابر با سود خالص شما نیست. برای محاسبه، کل هزینه خرید را از مبلغ خالص فروش کم کنید.
مثال محاسبه سود واقعی یک معامله اسپات
فرض کنید با ۱٬۰۰۰ تتر بیت‌کوین می‌خرید. قیمت اجرای خرید را ۵۰٬۰۰۰ تتر برای هر بیت‌کوین و کارمزد خرید و فروش را در هر سمت ۰٫۱ درصد در نظر بگیرید.
اگر کارمزد خرید از بیت‌کوین دریافتی کم شود، به جای ۰٫۰۲ بیت‌کوین، ۰٫۰۱۹۹۸ بیت‌کوین دریافت می‌کنید. حالا فرض کنید قیمت اجرای فروش به ۵۵٬۰۰۰ تتر برسد و تمام دارایی را بفروشید.
| معیار | مقدار |
|---|---|
| سرمایه اولیه | ۱٬۰۰۰ تتر |
| قیمت اجرای خرید | ۵۰٬۰۰۰ تتر |
| بیت‌کوین دریافتی پس از کارمزد خرید | ۰٫۰۱۹۹۸ بیت‌کوین |
| قیمت اجرای فروش | ۵۵٬۰۰۰ تتر |
| ارزش فروش پیش از کارمزد | ۱٬۰۹۸٫۹ تتر |
| دریافتی پس از کارمزد فروش | حدود ۱٬۰۹۷٫۸ تتر |
| سود خالص | حدود ۹۷٫۸ تتر |
در نگاه اول شاید سود را ۱۰۰ تتر حساب کنید، اما با کسر کارمزد دو سمت، سود مثال حدود ۹۷٫۸ تتر است. در این محاسبه آموزشی، اسپرد، اسلیپیج، هزینه واریز و برداشت و مالیات احتمالی صفر فرض شده‌اند.
سود یا زیان خالص = مبلغ خالص دریافتی از فروش − کل هزینه خرید
قیمت سر به سر در معاملات اسپات چیست؟
قیمت سر به سر قیمتی است که فروش دارایی در آن، پس از کسر هزینه‌ها، نه سود داشته باشد و نه زیان. این قیمت لزوما با عددی که هنگام خرید روی نمودار دیده‌اید برابر نیست.
ممکن است قیمت کمی بالا رفته باشد اما کارمزد خرید و فروش و اختلاف قیمت اجرا، همان افزایش را از بین ببرند. اگر مرتب معامله می‌کنید، هزینه هر رفت و برگشت روی نتیجه شما اثر می‌گذارد. پیش از خرید، مقدار دارایی دریافتی پس از هزینه و پیش از فروش، مبلغ خالص قابل دریافت را بررسی کنید. هزینه برداشت به کیف پول نیز جدا از کارمزد معامله است.
آیا در اسپات می‌توان لیکویید شد یا از کاهش قیمت سود گرفت؟
در خرید نقدی معمولی با موجودی خودتان و بدون وام یا اهرم، سازوکار لیکویید شدن موقعیت‌های مارجین و فیوچرز وجود ندارد. اما سقوط شدید قیمت همچنان می‌تواند بخش زیادی یا حتی تمام ارزش سرمایه‌ای را که در همان دارایی گذاشته‌اید از بین ببرد.
اگر می‌خواهید دارایی را بدون سررسید قراردادی نگه دارید و درگیر تعهدات اعتباری نشوید، این تفاوت به انتخاب شما مربوط است. بااین‌حال، لیکویید نشدن به معنی محفوظ ماندن ارزش سرمایه نیست.
آیا هنگام ریزش بازار اسپات می‌توان سود کرد؟
در خرید نقدی معمولی، پایین‌آمدن قیمت دارایی به‌خودی‌خود سود مثبت ایجاد نمی‌کند. اگر دارایی را قبلا خریده‌اید، می‌توانید آن را بفروشید و از کاهش بیشتر ارزش آن جلوگیری کنید، اما این کار همان فروش استقراضی نیست.
برای معامله با هدف سودگرفتن از افت قیمت از طریق فروش دارایی‌ای که مالک آن نیستید، سازوکارهایی مانند مارجین یا مشتقه‌ها مطرح می‌شوند که شرایط و ریسک‌های جداگانه دارند.
آیا تمام معاملات بازار اسپات بدون اهرم هستند؟
خیر. خود بازار اسپات را نباید با خرید بدون اهرم یکی دانست. بعضی صرافی‌ها امکان معامله مارجین روی دفتر سفارش اسپات را دارند. در این روش، کاربر با اعتبار یا دارایی قرض‌گرفته‌شده معامله می‌کند و تعهد بازپرداخت، هزینه تامین مالی و خطر بستن اجباری موقعیت هم مطرح است. برای درک این تفاوت، راهنمای معاملات مارجین و خطر لیکویید شدن نشان می‌دهد چرا استفاده از اعتبار می‌تواند به بسته شدن اجباری موقعیت منجر شود.
اگر قصدتان خرید با پول خودتان است، فقط به نام Spot اکتفا نکنید. بررسی کنید در بخش خرید نقدی بدون اهرم هستید و سفارش با اعتبار ثبت نمی‌شود.
تفاوت اسپات، فیوچرز و معاملات تعهدی چیست؟
در اسپات معمولی خود دارایی را می‌خرید، اما در فیوچرز موضوع معامله قرارداد مشتقه است. همین تفاوت مشخص می‌کند پس از معامله چه چیزی در حساب دارید، چه تعهداتی ممکن است ایجاد شود و کدام هزینه‌ها اهمیت دارند.
| معیار | اسپات بدون اهرم | مارجین روی اسپات | فیوچرز و پرپچوال |
|---|---|---|---|
| موضوع معامله | خود دارایی | دارایی با اعتبار یا تامین مالی | قرارداد مشتقه |
| نیاز به موجودی کامل | در خرید معمولی بله | لزوما خیر | لزوما خیر |
| اهرم و بدهی | ندارد | می‌تواند داشته باشد | به محصول بستگی دارد |
| خطر لیکویید شدن موقعیت | مانند معاملات اهرمی ندارد | وجود دارد | به قواعد قرارداد و وجه تضمین بستگی دارد |
| فروش استقراضی | در خرید معمولی وجود ندارد | در شرایط مجاز ممکن است | امکان موقعیت فروش به قرارداد بستگی دارد |
| هزینه‌ها | کارمزد، اسپرد و انتقال | هزینه‌های نقدی و تامین مالی | کارمزد و هزینه‌های قراردادی، از جمله فاندینگ در پرپچوال |
تفاوت این بازارها هنگام تصمیم‌گیری چیست؟
اگر می‌خواهید با موجودی خود بیت‌کوین بخرید و بدون سررسید قرارداد نگه دارید، اسپات بدون اهرم با این هدف سازگارتر است. در مارجین، علاوه بر تغییر قیمت باید به تعهدات تامین مالی هم توجه کنید. در فیوچرز هم به جای دریافت مستقیم دارایی پایه، قراردادی با قواعد جداگانه معامله می‌کنید.
قرارداد آتی می‌تواند سررسید مشخص داشته باشد. پرپچوال یا قرارداد دایمی سررسید مشخص ندارد و در بعضی ساختارهای آن فاندینگ ریت به‌صورت دوره‌ای پرداخت می‌شود. حتی فیوچرز با اهرم ۱ برابر هم اسپات نیست، چون نوع دارایی دریافتی، قرارداد، تسویه و هزینه‌ها فرق دارد.
بعضی صرافی‌های ایرانی محصولی به نام «معاملات تعهدی» ارایه می‌کنند. نباید این نام را خودکار معادل فیوچرز استاندارد یا پرپچوال دانست. پیش از معامله باید قرارداد، وجه تضمین، تعهدات و قواعد تسویه همان محصول را بخوانید. برای آشنایی با سازوکار قراردادهای آتی در بازارهای تحت نظارت آمریکا، راهنمای مقدماتی معاملات فیوچرز از CFTC تعریف قرارداد و روش‌های تسویه آن را توضیح می‌دهد.
اهرم می‌تواند مقدار سود احتمالی را بیشتر کند، اما زیان و هزینه‌ها را هم تشدید می‌کند. هیچ‌یک از این بازارها سود ثابت یا بازده بیشتر را تضمین نمی‌کنند.
تفاوت اسپات با هولد و معامله روزانه چیست؟
اسپات نوع بازار است، ولی هولد، نوسان‌گیری و معامله روزانه روش استفاده از آن هستند. یک نفر می‌تواند بیت‌کوین را در اسپات بخرد و چند سال نگه دارد، در حالی که فرد دیگری همان دارایی را طی یک روز چند بار معامله کند.
برای کسی که قصد نگهداری دارد، محل نگهداری و احتمال افت ارزش دارایی اهمیت زیادی دارد. برای معامله‌گر پرتکرار، کارمزد رفت و برگشت و قیمت اجرای سفارش هم به تصمیم‌های روزانه او گره می‌خورند. بنابراین اسپات تریدینگ به‌خودی‌خود نام یک استراتژی مشخص یا روش درآمد روزانه ثابت نیست.
ریسک‌های واقعی بازار اسپات کدام‌اند؟
حتی بدون اهرم هم ممکن است از کاهش قیمت، اجرای نامناسب سفارش یا مشکلات نگهداری و برداشت زیان ببینید. بهتر است ریسک قیمت دارایی را از ریسک صرافی و نحوه معامله جدا کنید.
ریسک کاهش قیمت و نقدشوندگی
قیمت رمزارز ممکن است به‌سرعت افت کند و ارزش دارایی شما کاهش پیدا کند. اگر بازار کم‌عمق باشد، فروش مقدار زیاد با یک قیمت مشخص هم ممکن نیست.
اگر برای خروج از معامله عجله دارید، تنها به آخرین عدد نمودار تکیه نکنید. مقدار سفارش‌های خرید موجود در قیمت‌های نزدیک نشان می‌دهد فروش دارایی ممکن است با چه اختلاف قیمتی روبه‌رو شود.
ریسک اجرای سفارش
سفارش مارکت ممکن است با میانگین قیمتی متفاوت از نمودار اجرا شود. لیمیت امکان کنترل قیمت را می‌دهد اما تضمینی برای تکمیل نیست. در سفارش حد ضرر هم فعال‌شدن شرط، اجرای معامله با همان قیمت را تضمین نمی‌کند و بسته به ساختار سفارش، ممکن است معامله تکمیل نشود.
پس پیش از ثبت سفارش باید بدانید کنترل قیمت را ترجیح می‌دهید یا تکمیل سریع‌تر را.
ریسک نگهداری دارایی در صرافی
وقتی رمزارز در حساب صرافی است، نمایش موجودی به معنی کنترل مستقیم کلید خصوصی نیست. محدودیت برداشت، اختلال عملیاتی، حمله سایبری یا ورشکستگی متولی نگهداری می‌تواند دسترسی شما را مختل کند.
اگر قصد دارید دارایی را برای مدتی در همان حساب نگه دارید، این ریسک را در کنار تغییر قیمت خود رمزارز بسنجید. البته انتقال به کیف پول شخصی هم بدون مسیولیت نیست.
ریسک نگهداری در کیف پول شخصی
در کیف پولی که کلید خصوصی آن را خودتان کنترل می‌کنید، حفاظت از کلید و عبارت بازیابی به عهده شماست. گم‌کردن آن‌ها یا انتقال دارایی به آدرس اشتباه ممکن است جبران‌پذیر نباشد.
انتخاب بین صرافی و کیف پول شخصی، انتخاب بین دو نوع مسیولیت است. در روش اول به متولی نگهداری وابسته‌اید و در روش دوم باید خودتان از اطلاعات دسترسی و صحت انتقال مراقبت کنید. اگر درباره محل نگهداری مطمئن نیستید، بررسی تفاوت کیف پول و صرافی ارز دیجیتال به تصمیم‌گیری درباره این دو نوع مسئولیت کمک می‌کند.
ریسک هزینه‌ها و محدودیت‌های پلتفرم
کارمزد معامله، اسپرد، کارمزد برداشت، حداقل مقدار سفارش و محدودیت‌های منطقه‌ای می‌توانند نتیجه خرید را تغییر دهند. شاید یک صرافی کارمزد معامله کمتری داشته باشد، اما برای کسی که می‌خواهد بلافاصله رمزارز را منتقل کند، هزینه برداشت هم مهم است.
بنابراین هزینه را برای کل مسیر خرید، نگهداری و فروش یا انتقال بسنجید، نه فقط درصد کارمزد روی صفحه معامله. اگر قصد انتقال رمزارز دارید، بررسی کارمزد برداشت ارز دیجیتال و عوامل تغییر آن کمک می‌کند هزینه این مرحله را هم برآورد کنید.
ریسک تتر و سایر استیبل‌کوین‌ها
اگر در جفت BTC/USDT معامله می‌کنید، بعد از فروش بیت‌کوین ممکن است تتر در حساب داشته باشید. تتر و استیبل‌کوین‌های دیگر را نباید بدون بررسی، هم‌ارز دلار بانکی و بدون ریسک دانست.
ممکن است استیبل‌کوین از ارزش هدف خود فاصله بگیرد یا تبدیل و برداشت آن محدود شود. این موضوع وقتی مهم است که می‌خواهید مبلغ حاصل از فروش را مدتی به شکل تتر نگه دارید. پیش از چنین تصمیمی، بهتر است بدانید تتر چیست و چه ریسک‌هایی دارد تا ثبات قیمت هدف را با نبود ریسک اشتباه نگیرید.
احراز هویت دومرحله‌ای، کنترل آدرس و شبکه مقصد و بررسی امکان برداشت را نیز جدی بگیرید. اگر صرافی گزارش اثبات ذخایر منتشر می‌کند، آن را به‌تنهایی معادل حسابرسی کامل صورت‌های مالی یا تضمین نبود خطر ورشکستگی فرض نکنید. شرایط حقوقی، شیوه نگهداری وجوه، سابقه امنیت و امکان برداشت هم باید بررسی شوند.
چه زمانی اسپات انتخاب مناسب‌تری است؟
اسپات بدون اهرم از نظر ساختار برای کسی مناسب‌تر است که می‌خواهد با سرمایه موجود خود یک دارایی بخرد، بدون سررسید قراردادی آن را نگه دارد و تعهدات معاملات اعتباری نداشته باشد. البته مناسب‌بودن روش معامله به معنی مناسب‌بودن خود رمزارز یا تضمین سود نیست.
پیش از اولین خرید، به پنج پرسش پاسخ دهید.
- مشخص کنید چه دارایی‌ای را در چه جفت‌ارزی می‌خرید. BTC/USDT و BTC/IRT را بدون توجه به واحد قیمت مقایسه نکنید.
- ببینید بعد از خرید چند واحد دارایی خواهید داشت. قیمت نمودار کافی نیست و باید مقدار دریافتی پس از کارمزد و قیمت اجرای واقعی را بررسی کنید.
- از خودتان بپرسید چه میزان افت ارزش را می‌توانید تحمل کنید. نبود لیکویید شدن در خرید بدون اهرم، جلوی سقوط قیمت دارایی را نمی‌گیرد.
- محل نگهداری را مشخص کنید. اگر دارایی در صرافی می‌ماند، شرایط برداشت و امنیت متولی مهم است. اگر به کیف پول شخصی منتقل می‌شود، مسیول نگهداری کلید خصوصی خودتان هستید.
- قبل از فروش بدانید چه چیزی و چه مقدار دریافت خواهید کرد. نقدینگی بازار، کارمزد خروج و واحد پول دریافتی را بسنجید. فروش BTC/USDT تتر به حساب معاملاتی اضافه می‌کند، نه پول بانکی.
اگر هنوز پاسخ‌ها روشن نیستند، ضرورتی ندارد با پول واقعی معامله کنید. می‌توانید ابتدا دفتر سفارش را ببینید، در محیط آزمایشی کار کنید و هزینه یک معامله فرضی را حساب کنید.
جمع‌بندی و گام بعدی پیش از اولین معامله اسپات
در معامله اسپات فقط تکمیل خرید مهم نیست. باید بدانید چه مقدار دارایی دریافت کرده‌اید، قیمت تمام‌شده چقدر بوده و برای فروش یا برداشت چه مراحلی دارید. خرید نقدی بدون اهرم با لیکویید شدن موقعیت اعتباری روبه‌رو نیست، اما ریسک افت قیمت و نگهداری همچنان وجود دارد.
قبل از ثبت سفارش واقعی، جفت‌ارز موردنظر را باز کنید و این موارد را بررسی کنید.
- اختلاف قیمت خرید و فروش را در دفتر سفارش ببینید.
- مقدار دارایی دریافتی پس از هزینه‌ها را حساب کنید.
- شرایط و هزینه برداشت را بررسی کنید.
اگر یکی از این موارد نامشخص است، ابتدا همان را روشن کنید. هدف این است که هنگام تایید معامله بدانید چه می‌خرید، چقدر می‌پردازید و پس از خرید چه انتخاب‌هایی دارید.
سوالات متداول درباره بازار اسپات
آیا می‌توان کمتر از یک بیت‌کوین در اسپات خرید؟
بله. بیت‌کوین و بسیاری از رمزارزها را می‌توان به مقدار کسری خرید و نیازی به خرید یک واحد کامل نیست. بااین‌حال، هر بازار ممکن است حداقل مقدار یا ارزش سفارش داشته باشد. اگر مبلغ کمی در نظر گرفته‌اید، قبل از واریز پول حداقل سفارش را بررسی کنید.
آیا می‌توان با تومان و بدون تتر معامله اسپات کرد؟
بله، اگر صرافی جفت‌ارزی با واحد قیمت‌گذاری تومان داشته باشد. برای مثال، در پلتفرم‌هایی که IRT را نماد تومان می‌دانند، BTC/IRT امکان خرید و فروش بیت‌کوین با قیمت‌گذاری تومانی را فراهم می‌کند. اگر بازار انتخابی BTC/USDT باشد، برای خرید در آن بازار تتر لازم دارید. پس جفت‌ارز را پیش از واریز وجه بررسی کنید.
سفارش اسپات چه زمانی خودکار لغو می‌شود؟
به شرط زمانی سفارش بستگی دارد. در GTC، سفارش می‌تواند تا تکمیل یا لغو دستی باز بماند. در IOC، بخش قابل اجرا بلافاصله معامله می‌شود و باقی سفارش لغو می‌شود. در FOK، اگر تمام سفارش همان زمان اجرا نشود، کل آن لغو خواهد شد. همه صرافی‌ها این گزینه‌ها را به شکل یکسان ندارند.
برای سفارش اسپات اجرا نشده هم کارمزد می‌گیرند؟
در سازوکار متعارف، کارمزد معامله براساس مقدار اجراشده حساب می‌شود. سفارش کاملا اجرا نشده کارمزد معامله ندارد و اگر بخشی تکمیل شده باشد، ممکن است همان بخش کارمزد داشته باشد. تاریخچه اجرا و مقررات کارمزد صرافی را بررسی کنید. ثبت موفق سفارش با اجرای آن تفاوت دارد.
آیا بازار اسپات ارز دیجیتال روزهای تعطیل هم فعال است؟
بازارهای رمزارزی تمام روزهای هفته و به شکل شبانه‌روزی فعال‌اند. بااین‌حال، اختلال سامانه، توقف معامله یک نماد یا محدودیت حساب ممکن است دسترسی شما را موقت تغییر دهد. این وضعیت با بازار نقدی سهام که ساعات مشخص دارد متفاوت است.
آیا فروش اسپات دارایی را مستقیم به حساب بانکی واریز می‌کند؟
خیر، لزوما این‌طور نیست. اگر بیت‌کوین را در BTC/USDT بفروشید، پس از تکمیل سفارش تتر به موجودی حساب معاملاتی اضافه می‌شود. تبدیل آن به پول محلی و برداشت بانکی، اگر صرافی چنین خدماتی داشته باشد، مراحل جداگانه‌ای هستند. پیش از فروش ببینید در نهایت چه دارایی دریافت می‌کنید.
چرا بعد از فروش مقدار ناچیزی رمزارز در حساب باقی می‌ماند؟
گاهی محدودیت دقت سفارش، کارمزد، اجرای ناقص یا حداقل مقدار قابل معامله باعث می‌شود مانده کوچکی از رمزارز باقی بماند که به آن Dust می‌گویند. برخی صرافی‌ها ابزاری برای مدیریت این مانده‌ها دارند. ابتدا تاریخچه اجرا و حداقل مقدار مجاز را ببینید و بعد تصمیم بگیرید آیا مانده قابل معامله است یا نه.
